Religie en dagelijks leven in China

De Volksrepubliek China is officieel een atheïstische staat, en het lidmaatschap van de Communistische Partij sluit godsdienst uit. Toch is religie nooit verdwenen. De staat erkent vijf godsdiensten, namelijk boeddhisme, taoisme, islam, protestantisme en katholicisme, en houdt daar via officiële verenigingen toezicht op. Daarnaast leeft een breed volksgeloof dat zich aan elke indeling onttrekt. Voor de reiziger is religie vooral zichtbaar in de westelijke en zuidwestelijke regio’s, waar ze samenvalt met etnische identiteit.

Boeddhisme in twee gedaanten

Het boeddhisme in China kent twee duidelijk verschillende vormen. In het Han-kerngebied overheerst het Mahayana-boeddhisme, vermengd met taoisme en confucianisme tot een praktisch volksgeloof. In tempels branden bezoekers wierook, schudden ze waarzeggersstokjes en bidden ze om voorspoed of een geslaagd examen, vaak zonder zich gelovig te noemen.

In het Tibetaanse cultuurgebied, dat veel verder reikt dan de Autonome Regio Tibet, domineert het Tibetaans boeddhisme. In het Amdo-gebied van Qinghai en Gansu staan grote kloosters als het Labrang-klooster bij Xiahe, waar honderden monniken wonen en pelgrims rond de gebouwen lopen terwijl ze gebedsmolens draaien. De rode gewaden, de geur van yakboter in de lampen en de prostraties van pelgrims maken het verschil met het Han-boeddhisme meteen voelbaar.

Islam en de Hui

China telt miljoenen moslims, verdeeld over verschillende volken. De bekendste in het centrum en noorden zijn de Hui, een groep die qua taal en uiterlijk nauwelijks van de Han verschilt maar zich door de islam onderscheidt. In steden als Xining en Yinchuan staan moskeeën met een Chinees dakprofiel, en de mannen dragen een witte gebedsmuts. De islamitische wijk is vaak te herkennen aan de halal-eethuizen, de lamsspiesen en de handgetrokken noedels van de lamian. Het geloof is hier minder een bezienswaardigheid dan een vanzelfsprekend deel van het dagelijks ritme.

Volksgeloof en de grenzen van de staat

Naast de erkende godsdiensten leeft een laag van voorouderverering, lokale goden en geluksrituelen die door veel Chinezen niet als religie wordt ervaren maar als gewoonte. Met het Nieuwjaar branden mensen offergeld, bij een nieuwe winkel verschijnt een altaartje, en getallen en data worden gekozen op hun gunstige klank. De staat tolereert dit zolang het niet uitgroeit tot georganiseerde beweging. Religieuze uitingen die als politiek riskant gelden, staan onder scherp toezicht, en dat toezicht is in de grensregio’s het zwaarst.

Voor de reiziger blijft de hoofdindruk er een van naast elkaar bestaande werelden. Een dag kan beginnen bij een Tibetaans klooster op grote hoogte en eindigen in een Han-stad waar niemand het over geloof heeft, met daartussen een Hui-eethuis waar het gebed en het koken in elkaar overlopen.

In hetzelfde land draait de een een gebedsmolen bij zonsopkomst en kiest de ander een telefoonnummer uit op de gunstige klank van het cijfer acht.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.