De Jangtsekiang en de Drieklovendam

De Jangtsekiang, in het Chinees de Chang Jiang of Lange Rivier, is met ruim 6.000 kilometer de langste rivier van Azië en de derde van de wereld. Ze ontspringt op het Tibetaans hoogplateau en doorsnijdt het hele land tot ze bij Shanghai in zee mondt. Voor honderden miljoenen mensen is de rivier tegelijk transportader, irrigatiebron en grens tussen het noorden en het zuiden van China. Het bekendste en meest omstreden deel ligt in het midden, waar de stroom zich door een reeks nauwe kloven wringt.

De Drie Kloven

Tussen Chongqing en Yichang passeert de rivier de Drie Kloven, een stuk van ongeveer tweehonderd kilometer waar het water zich door steile rotswanden perst. Eeuwenlang was dit een berucht en gevaarlijk traject, met stroomversnellingen en ondiepten die schippers het leven kostten. Op de moeilijkste stukken werden boten tegen de stroom in vooruitgetrokken door ploegen mannen aan touwen, de boottrekkers, vaak uit lokale groepen als de Tujia. Het is zwaar, half vergeten werk dat met de motorisering van de scheepvaart is verdwenen.

De dam en wat verdween

In 2006 werd de Drieklovendam voltooid, het grootste waterkrachtproject ter wereld. De dam moest stroom leveren, de scheepvaart verbeteren en de regelmatige overstromingen stroomafwaarts beteugelen. De prijs was hoog. Achter de dam steeg het water tientallen meters, waardoor een stuwmeer van honderden kilometers ontstond. Meer dan een miljoen mensen werden gedwongen verhuisd, en hele steden, dorpen en oude tempels verdwenen onder het wateroppervlak.

Een voorbeeld is Fengdu, lange tijd bekend als de dodenstad om zijn tempels gewijd aan het hiernamaals. De oude stad aan de oever werd verlaten en grotendeels overstroomd; een nieuwe stad verrees hoger op de helling. Op veel plaatsen langs de rivier markeert een waterlijn op de rotsen waar het oude leven ophield. Wie nu over de Jangtsekiang vaart, ziet de kloven nog altijd, maar lager en breder dan vroeger, met de restanten van het verdronken verleden eronder.

Een rivier onder beheer

De Drieklovendam staat symbool voor de manier waarop het moderne China zijn landschap naar zijn hand zet: techniek op enorme schaal, met economische winst en menselijke ontworteling dicht bij elkaar. De effecten zijn niet onomstreden, met zorgen over sedimentophoping, waterkwaliteit en de stabiliteit van de oevers. Voor de reiziger blijft de rivier indrukwekkend, maar het is een beheerste rivier geworden, getemd door beton en stuwmeren in plaats van getrokken door mannen aan touwen.

De waterlijn op de rotswand vertelt het hele verhaal: alles eronder, inclusief een stad of twee, hoort nu bij de rivierbodem.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.