Reizen door China met de trein: klassen, kaartjes en wat je moet weten

China heeft een van de grootste spoorwegnetwerken ter wereld. In 2005 rijd ik er maanden doorheen — van Hohhot via de Gobi naar Dunhuang, door de Tibetaanse bergen naar Chengdu, en van Guilin in dertig uur naar Kunming. De trein is hier het logische vervoermiddel: goedkoop, wijdvertakt en bijna altijd op tijd.

Dit is wat ik onderweg heb geleerd.

De treinklassen

De Chinese spoorwegen kennen een handvol klassen. In 2005 zijn er drie die er echt toe doen voor de reiziger zonder onbeperkt budget.

Hard-seat (硬座) is de goedkoopste optie. Stoelen, geen bedden, weinig ruimte, altijd vol. Op lange ritten is het zwaar — ik doe er eens zeventien uur in achter elkaar, van Zhongwei naar Dunhuang. Maar het is ook de klasse met de meeste interactie: Chinezen die Engels willen oefenen, eten dat wordt gedeeld, een verkoopster die de onverscheurbaarheid van wondersokken demonstreert met een staalborstel. Niet ongezellig, wel vermoeiend.

Hard-sleeper (硬卧) is de klasse voor nachttreinen en afstanden boven de tien uur. Stapelbedden van drie hoog, in open compartimenten van zes. Het middelste bed is het aangenaamste: meer ruimte dan het bovenste, meer privacy dan het onderste — dat als bank functioneert voor iedereen in het compartiment. Er zijn geen deuren, maar het is niet onprettig. Heet water is standaard beschikbaar. De conductrice ruilt bij instap je kaartje in voor een metalen plaatje met je bestemming, zodat ze weet wanneer je eruit moet.

Soft-sleeper (软卧) heeft gesloten compartimenten van vier met deuren. Comfortabeler, stiller, en merkbaar duurder. Wij gebruiken het zelden.

Kaartjes kopen

Het loket van een Chinees treinstation is niet de meest overzichtelijke plek als je geen Chinees spreekt. Toch werkt het systeem als je weet hoe. Een paar dingen die helpen:

Schrijf je bestemming op een papiertje in Chinese karakters, of wijs het aan op een kaart. In de meeste steden zijn de karakters in het kaartjessysteem te herkennen als je de naam eenmaal kent.

Kom een uur voor vertrek. Elke trein heeft zijn eigen wachtzaal op het station. Je wachtzaal hangt af van je treinnummer — dat staat op je kaartje. In de wachtzaal vormt iedereen een rij per trein. Die rij wordt strikt gehandhaafd. Een half uur voor vertrek begint het boarden: kaartje tonen, perron op, wagon zoeken aan de buitenkant.

Op sommige trajecten zijn hard-seat-plaatsen niet te reserveren. Dat betekent dat je instapper bent, zonder gereserveerde stoel. In de praktijk is er bijna altijd een plek — of je zit in het gangpad, of iemand schuift op.

Wat je tegenkomt in de trein

De trein in China is een sociale plek. Heet water zit standaard in elke wagon — voor thee, voor de eindeloze stroom pakketjes instantnoodles. Het treinpersoneel verkoopt maaltijden. Passagiers verkopen ook, al mag dat officieel niet.

Chinezen in de trein zijn vriendelijker dan in de steden. Ze willen Engels oefenen, zijn nieuwsgierig naar je route, bieden je eten aan. Een opblaasbare wereldbol blijkt elk gesprek te openen.

Wat minder aangenaam is: het roken op alle plaatsen zonder uitzondering, het volume waarop gesprekken worden gevoerd, en het feit dat de lichten om 22.00 uur uitgaan of juist aan blijven, afhankelijk van wie het hardst schreeuwt.

De routes die het waard zijn

Niet alle treinstukken zijn even mooi. Een paar die de moeite waard zijn:

De rit van Dunhuang richting Xining gaat door de Gobi. Zandduinen aan weerszijden van het spoor, Chinese Muur zichtbaar in de verte, bergtoppen van 5.500 meter aan de horizon. Overdag is dit traject het mooiste treinlandschap van de hele reis.

De rit van Jiuzhaigou naar Chengdu gaat over een pas van bijna 5.000 meter, met een eindeloze reeks haarspeldbochten en een klimaatovergang van bergachtig droog naar subtropisch vochtig. Bamboe en palmen verschijnen plotseling als je de pas over bent.

De rit van Guilin naar Kunming duurt dertig uur. Hard-sleeper is hier geen luxe maar noodzaak. Het landschap is ’s nachts onzichtbaar, maar de karstbergen bij Guilin zijn ’s ochtends vroeg, vanuit het bed, nog even goed te zien.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.