Van alle verschillen tussen het schiereiland en Sarawak is het koloniale verleden misschien wel het meest onverwacht. Beide werden uiteindelijk Brits, maar de weg daarnaartoe verliep zo verschillend dat het bijna om twee losse geschiedenissen gaat. Op het schiereiland ging het om handel en havens; in Sarawak om één Engelse familie die zichzelf tot vorst kroonde.
Het schiereiland: havens, verdragen en indirect bestuur
Op het schiereiland begon de Europese aanwezigheid met de val van Melaka. De Portugezen namen de stad in 1511, de Nederlandse VOC verdreef hen in 1641, en de Britten kwamen via een reeks havensteden binnen: Penang in 1786 onder Francis Light, en Singapore in 1819. Met het Verdrag van Londen in 1824 verdeelden Britten en Nederlanders de regio simpelweg langs de Straat van Malakka: het schiereiland werd Brits, de eilanden ten zuiden ervan Nederlands.
De Britten bundelden hun havens in de Straits Settlements (Penang, Melaka en Singapore) en breidden hun invloed over de Maleise sultanaten uit via een systeem van indirect bestuur. De sultans behielden hun troon en hun gezag over godsdienst en gewoonte, maar een Britse “resident” nam de werkelijke macht over handel en bestuur. Voor het werk in de tinmijnen en op de rubberplantages haalden de Britten Chinese en Indiase arbeiders, wat de bevolkingssamenstelling van het schiereiland blijvend veranderde.
Sarawak: de dynastie van de Brooke’s
Sarawak kent een verhaal dat in de koloniale geschiedenis vrijwel uniek is. In 1841 hielp de Engelse avonturier James Brooke de Bruneise onderkoning Raja Muda Hashim bij het onderdrukken van een opstand tegen Brunei, en als beloning kreeg hij het bestuur over Sarawak, waarna hij in 1842 tot rajah werd geinstalleerd. Zo ontstond de dynastie van de “witte raja’s”: James, zijn neef Charles en diens zoon Vyner Brooke bestuurden Sarawak ruim een eeuw lang als een particulier koninkrijk, dat zij stukje bij beetje ten koste van Brunei uitbreidden.
De Brooke’s regeerden op hun eigen manier. Zij onderdrukten het koppensnellen en de piraterij en hielden westerse bedrijven en grootschalige plantages bewust op afstand, wat Sarawak beschermde maar ook onderontwikkeld hield. Pas na de Japanse bezetting in de Tweede Wereldoorlog kwam er een einde aan: in 1946 stond Vyner Brooke Sarawak af aan de Britse kroon, tegen het verzet van een deel van de bevolking in. Waar het schiereiland werd bestuurd via havens en verdragen, werd Sarawak dus bijna honderd jaar geregeerd door één Engelse familie, en dat verklaart nog altijd iets van het eigen karakter van de deelstaat.
In Kuching staat het fort dat Charles Brooke liet bouwen nog altijd boven de rivier, vernoemd naar zijn vrouw, alsof het een Europees landhuis betrof en niet de zetel van een koninkrijk in de jungle.
Deze gids houd ik zelf bij, zonder advertenties en zonder sponsor. Heeft hij je geholpen? Dan mag je me trakteren op een koffie of een biertje.
Jeroen
Plan je reis
- Overnachten in Maleisië: vergelijk accommodaties ›
- Trein- en bustickets in Maleisië: bekijk routes op 12Go ›
- Activiteiten en excursies in Maleisië: bekijk op GetYourGuide ›
Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Verder in de reisgids Maleisië
Alle gidsartikelen ›Introductie en plaatsen
Achtergrond
Nieuwe verhalen in je mail
Eén bericht bij elke nieuwe aflevering, verder niets.
Zonder advertenties
Ik schrijf en fotografeer alles zelf. Vind je het de moeite waard, trakteer me dan op een koffie of een biertje.
Jeroen