Het Tibetaans hoogplateau is het grootste en hoogste plateau ter wereld, met een gemiddelde hoogte van rond de 4.500 meter. Het strekt zich uit over veel meer dan de Autonome Regio Tibet alleen. Het noordoostelijke deel, dat in de provincies Qinghai en Gansu ligt, heet Amdo, en juist daar loopt de overlandroute doorheen. Het is een gebied van graslanden, kale bergruggen en koude meren, waar het landschap en de hoogte het dagelijks leven bepalen.
Leven op hoogte
Op deze hoogte is de lucht ijl en de zon meedogenloos fel, terwijl de temperatuur in de schaduw laag blijft en de nachten ook in de zomer kunnen vriezen. Boomgroei houdt grotendeels op; wat rest is gras, mos en lage struiken. De ijle lucht stelt eisen aan iedereen die er niet geboren is. Hoogteziekte ontstaat door te snel stijgen en uit zich in hoofdpijn, kortademigheid en slecht slapen. De remedie is geduld: langzaam klimmen en een dag rust nemen voordat verder de hoogte in wordt gegaan. Plaatsen als Xiahe op ongeveer 2.900 meter en Langmusi op zo’n 3.300 meter vragen die opbouw.
Herders en hun dieren
Amdo is van oudsher land van veehouders. De Tibetaanse bevolking leeft hier voor een groot deel van het vee, met de yak als spil van het bestaan. Het dier levert melk, boter, vlees, wol en mest als brandstof, en is bestand tegen de kou en de hoogte waar gewoon rundvee het niet redt. In de zomer trekken families met hun kuddes naar de hooggelegen graslanden, waar zwarte tenten van yakhaar het kamp vormen. Een deel van de nomaden is de afgelopen decennia in vaste nederzettingen ondergebracht, deels door overheidsbeleid, deels door de aantrekkingskracht van school en werk in de stad. De yakboterthee en de geur van mestvuur blijven kenmerkend voor het gebied.
Water voor half Azië
Het plateau is meer dan een afgelegen uithoek. Hier ontspringen de grote rivieren van het continent, waaronder de Gele Rivier, de Jangtsekiang en de Mekong. Het smeltwater en de neerslag die zich op deze hoogte verzamelen, voeden uiteindelijk de landbouw en de steden van een groot deel van Azië. Dat maakt het plateau strategisch belangrijk, en verklaart mede de aandacht en investeringen van de staat in een gebied dat op het oog leeg en marginaal lijkt.
Voor de reiziger is Amdo een wereld op zichzelf, traag en weids na de drukte van de Han-steden. De afstanden zijn groot, het vervoer langzaam, en het weer kan in een uur omslaan. Juist die ruwheid maakt het gebied tot een van de meest memorabele etappes van de hele route.
Op het plateau verbrandt je gezicht in de zon terwijl je handen koud blijven, en pas dan begrijp je waarom een yak hier wel gedijt en een gewone koe niet.