Prekoloniale geschiedenis van Namibië

Lang voordat er een Duitse kolonie of een Zuid-Afrikaans bestuur bestond, was Namibië al bewoond, al lieten de eerste bewoners weinig na dat een reiziger vandaag nog ziet. De geschiedenis van het land vóór de Europeanen is er een van trekkende veehouders, jagers en een handvol koninkrijkenit het natte noorden, op een landoppervlak dat door zijn droogte nooit veel mensen tegelijk kon dragen.

Jagers, herders en de komst van de Bantoe

De oudste bewoners zijn de San, jagers en verzamelaars die al duizenden jaren in de regio leven en wier rotsgravures bij Twyfelfontein en de rotsschilderingen bij de Brandberg tot de tastbaarste sporen van dat verleden behoren. Verwant aan hen zijn de Khoikhoi, herders die met runderen en vetstaartschapen door het droge zuiden trokken; de Nama stammen uit die groep. San en Khoikhoi spreken talen met de klikklanken die de regio kenmerken, en samen worden ze vaak als de Khoisan aangeduid.

Vanaf ongeveer de veertiende eeuw kwamen daar nieuwe groepen bij, als onderdeel van de grote Bantoe-migratie vanuit Centraal-Afrika. De Ovambo trokken vanuit het stroomgebied van de bovenloop van de Zambezi zuidwaarts en vestigden zich in het noorden, waar de regen toereikend was voor akkerbouw. De Herero kwamen waarschijnlijk in de zestiende of zeventiende eeuw via het huidige Botswana het centrale deel van het land binnen, met grote kuddes rundvee.

De grens tussen wie hier het langst woont en wie later kwam loopt nog altijd dwars door het land, en ze is in de talen beter te horen dan op welke kaart ook.

Koninkrijken in het noorden en warlords in het zuiden

In het noorden, waar de bevolkingsdichtheid hoger lag, ontstonden vanaf ongeveer 1600 echte koninkrijken onder de Ovambo, zoals Ondonga en Oukwanyama. Het waren samenlevingen die leefden van vee, gewassen en visserij, en die ook metaal bewerkten en handel dreven. Hun namen leven voort in de dialectgroepen die de volkstelling vandaag nog onderscheidt.

Het zuiden bleef losser georganiseerd, tot daar aan het einde van de achttiende eeuw de Oorlam binnentrokken: gemengde gemeenschappen uit de Kaapkolonie die Afrikaans spraken en, anders dan de lokale groepen, beschikten over vuurwapens, paarden en wagens. Daarmee bouwden leiders als Jonker Afrikaner machtsposities op, en het was Jonker die rond 1840 de nederzetting stichtte die later Windhoek zou worden. Toen de Duitsers enkele decennia later arriveerden, troffen ze dus geen leeg land aan, maar een gebied vol verschuivende machtsverhoudingen, die ze handig tegen elkaar uitspeelden.

De kolonisator vond geen leegte maar een lappendeken van machten, en zijn grootste wapen was niet het geweer maar het verdrag dat de ene groep tegen de andere uitspeelde.

Sommige links op deze pagina zijn partnerlinks: boek of koop je via zo’n link, dan verdient Bestemmingonbekend een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.

Mooi verhaal? ☕ Trakteer me op een koffie.